جرم تخریب چیست؟ مجازات، نحوه اثبات و شکایت از تخریب عمدی

جرم تخریب یکی از جرایم علیه اموال و مالکیت است که در پرونده‌های مختلفی مانند تخریب خودرو، شکستن شیشه، آسیب به ملک، تخریب دیوار، از بین بردن محصولات کشاورزی یا از کار انداختن وسایل متعلق به دیگری مطرح می‌شود.

اما هر خسارتی جرم تخریب نیست. برای تحقق مسئولیت کیفری، باید شرایط قانونی جرم وجود داشته باشد و عمدی بودن رفتار مرتکب نیز احراز شود.

یکی از مهم‌ترین مقررات این حوزه ماده ۶۷۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) است که در سال ۱۴۰۳ نیز اصلاح شده است.

جرم تخریب چیست؟

قانون تعریف مستقلی از واژه «تخریب» ارائه نکرده، اما ماده ۶۷۷ رفتارهای مشمول آن را بیان کرده است.

بر اساس این ماده، اگر شخصی عمداً مال منقول یا غیرمنقول متعلق به دیگری را تخریب، کلاً یا جزئاً تلف یا از کار بیندازد، در صورت وجود سایر شرایط قانونی ممکن است مرتکب جرم تخریب شده باشد.

بنابراین برای تحقق جرم لازم نیست مال کاملاً نابود شود.

برای مثال، شکستن بخشی از خودرو، تخریب درِ ملک، از کار انداختن یک دستگاه یا وارد کردن خسارت عمدی به وسایل دیگری نیز حسب مورد می‌تواند مشمول عنوان تخریب قرار گیرد.

عناصر جرم تخریب

برای محکومیت شخص به جرم تخریب، وجود عناصر قانونی جرم باید احراز شود.

عنصر قانونی: در تخریب عمومی اموال متعلق به دیگری، ماده ۶۷۷ یکی از مهم‌ترین مستندات قانونی است. البته برای بعضی انواع خاص تخریب، مواد قانونی دیگری وجود دارد.

عنصر مادی: باید رفتار مرتکب موجب تخریب، تلف کلی یا جزئی یا از کار افتادن مال شود.

عنصر معنوی: رفتار باید عمدی باشد. بنابراین صرف وقوع خسارت برای اثبات جرم تخریب کافی نیست و عمد مرتکب نیز اهمیت دارد.

این نکته در بسیاری از پرونده‌ها تعیین‌کننده است؛ زیرا ممکن است شخص وقوع خسارت را بپذیرد ولی مدعی شود خسارت تصادفی و غیرعمدی بوده است.

مجازات جرم تخریب در سال ۱۴۰۵

مطابق ماده ۶۷۷ اصلاحی ۳۰ خرداد ۱۴۰۳، اگر شخصی عمداً مال منقول یا غیرمنقول متعلق به دیگری را تخریب، تلف یا از کار بیندازد، مجازات قانونی حسب میزان خسارت متفاوت است.

در وضعیت فعلی:

اگر میزان خسارت ۳۳۰ میلیون ریال (۳۳ میلیون تومان) یا کمتر باشد: مجازات، جزای نقدی تا دو برابر معادل خسارت وارده است.

اگر خسارت بیش از ۳۳۰ میلیون ریال باشد: مجازات مقرر در ماده، حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه است.

نکته: مبلغ ۳۳۰ میلیون ریال مربوط به میزان خسارت است، نه ارزش کل مالی که آسیب دیده است.

• آیا جرم تخریب قابل گذشت است؟

در مورد جرم تخریب موضوع ماده ۶۷۷، بله.

ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی با اصلاحات سال ۱۴۰۳، جرم موضوع ماده ۶۷۷ را در فهرست جرایم قابل گذشت قرار داده است.

قابل گذشت بودن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تعقیب این جرم به شکایت شاکی وابسته است و گذشت شاکی نیز حسب مرحله رسیدگی می‌تواند موجب موقوف شدن تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات شود.

اما نباید این حکم را به تمام جرایمی که به‌نوعی با تخریب مرتبط‌اند تعمیم داد. تخریب تأسیسات عمومی، آتش‌زدن، استفاده از مواد منفجره و برخی مصادیق خاص ممکن است مشمول مواد و احکام دیگری باشند.

• آیا تخریب غیرعمدی جرم است؟

در قالب جرم عمدی موضوع ماده ۶۷۷، خیر.

اگر شخص بدون قصد و بر اثر بی‌احتیاطی یا حادثه به مال دیگری خسارت وارد کند، صرف این موضوع برای محکومیت او به تخریب عمدی کافی نیست.

البته غیرعمدی بودن رفتار لزوماً به معنای از بین رفتن مسئولیت مالی نیست و ممکن است شخص بر اساس مقررات مسئولیت مدنی ملزم به جبران خسارت شود.

جرم تخریب خودرو

یکی از پرتکرارترین مصادیق عملی جرم تخریب، آسیب عمدی به خودرو است.

مواردی مانند شکستن شیشه خودرو، پنچر کردن یا آسیب عمدی به لاستیک، شکستن چراغ یا آینه، خط انداختن عمدی روی بدنه یا وارد کردن خسارت عمدی به قسمت‌های مختلف خودرو می‌تواند با توجه به شرایط پرونده مشمول عنوان تخریب شود.

برای شکایت، عکس و فیلم خسارت، تصاویر دوربین مداربسته، شهادت اشخاص، گزارش مأموران و نظریه کارشناسی می‌توانند حسب مورد اهمیت داشته باشند.

 

این مطلب را هم بخوانید:

افت قیمت خودرو در تصادفات

 

تخریب ملک، خانه یا دیوار دیگری

تخریب صرفاً درباره اموال منقول نیست.

ماده ۶۷۷ صراحتاً اشیای منقول و غیرمنقول متعلق به دیگری را شامل می‌شود. بنابراین تخریب عمدی بخش‌هایی از یک ساختمان، در، دیوار، تأسیسات خصوصی یا سایر اجزای ملک می‌تواند حسب شرایط پرونده مشمول این ماده باشد.

البته در اختلافات ملکی باید ابتدا مالکیت، حدود ملک و حقوق طرفین به‌درستی مشخص شود؛ زیرا گاهی آنچه در ظاهر «تخریب» به نظر می‌رسد، بخشی از یک اختلاف پیچیده مالکیت یا تصرف است.

جرم تخریب مال مشاع

در مال مشاع، هر شریک در جزء جزء مال دارای سهم است و بررسی مسئولیت کیفری می‌تواند به نحوه اقدام، ماهیت مال، حقوق سایر شرکا، قصد مرتکب و رویه قضایی مربوط بستگی داشته باشد.

بنابراین در پرونده‌های تخریب ملک مشاع، دیوار مشترک، ساختمان ورثه‌ای یا اموال مشترک شرکا بهتر است شرایط پرونده به‌صورت اختصاصی بررسی شود.

 

این مطلب را هم بخوانید:

تخلیه ید اموال مشاع

تخریب زمین کشاورزی، باغ و محصولات

در تخریب باغ، محصول، درخت یا زمین کشاورزی، عنوان مجرمانه باید با توجه به نوع مال تخریب‌شده و نحوه رفتار مرتکب تعیین شود.

• تخریب تأسیسات عمومی چه مجازاتی دارد؟

تخریب بعضی تأسیسات مورد استفاده عمومی مشمول مقررات شدیدتری است.

ماده ۶۸۷ قانون تعزیرات درباره تخریب، ایجاد حریق، از کار انداختن یا ایجاد خرابکاری در برخی تأسیسات مورد استفاده عمومی مانند شبکه‌های آب، برق، گاز، نفت، مخابرات و تأسیسات مشابه مقررات خاصی پیش‌بینی کرده است.

بنابراین تخریب چنین تأسیساتی را نباید با تخریب ساده یک مال خصوصی یکسان دانست.

• جرم تخریب در صلاحیت کدام دادگاه است؟

در تخریب عادی موضوع ماده ۶۷۷، رسیدگی کیفری حسب مقررات صلاحیت انجام می‌شود و در موارد متعارف پرونده در مراجع کیفری صالح رسیدگی خواهد شد.

در جرایم خاص، سن مرتکب یا عنوان مجرمانه می‌تواند مرجع صالح را تغییر دهد.

• چگونه جرم تخریب را ثابت کنیم؟

در پرونده تخریب، شاکی باید وقوع جرم و انتساب آن به متهم را اثبات کند.

حسب پرونده، مواردی مانند اقرار، شهادت، فیلم دوربین مداربسته، عکس و فیلم، گزارش ضابطان، پیام‌ها و مکاتبات مرتبط، تحقیقات محلی و نظریه کارشناسی می‌توانند در شکل‌گیری علم قاضی و اثبات موضوع مؤثر باشند.

• برای شکایت تخریب چه مدارکی لازم است؟

بسته به پرونده، بهتر است این مدارک و مستندات جمع‌آوری شوند:

مدارک هویتی شاکی، مدارک مالکیت یا دلیل ارتباط قانونی با مال، عکس و فیلم قبل و بعد از تخریب، تصاویر دوربین مداربسته، مشخصات شهود و مطلعان، گزارش پلیس یا کلانتری در صورت وجود، فاکتور یا مدارک تعمیر، نظریه کارشناسی یا ارزیابی خسارت، پیام‌ها یا تهدیدهای مرتبط و سایر اسنادی که وقوع تخریب یا انتساب آن به متهم را نشان می‌دهد.

هرچه مستندات مربوط به وضعیت مال قبل از تخریب، نحوه وقوع خسارت و هویت مرتکب دقیق‌تر باشد، بررسی پرونده آسان‌تر خواهد بود.

• اگر کسی ماشینم را خراب کرد چه کار کنم؟

اگر امکان آن وجود دارد، پیش از تعمیر خودرو از تمام خسارت‌ها عکس و فیلم واضح تهیه کنید و تصاویر دوربین‌های اطراف را نیز سریعاً پیگیری کنید؛ زیرا بعضی سامانه‌های دوربین مداربسته تصاویر را پس از مدتی حذف می‌کنند.

در صورت لزوم گزارش پلیس تهیه کنید و مدارک مربوط به میزان خسارت را نیز نگه دارید.

سپس می‌توان بر اساس شرایط پرونده برای ثبت شکایت کیفری و مطالبه خسارت اقدام کرد.

• آیا علاوه بر مجازات می‌توان خسارت تخریب را هم گرفت؟

بله، در صورت وجود شرایط قانونی.

مجازات کیفری مرتکب با جبران ضرر و زیان شاکی یک موضوع واحد نیست. زیان‌دیده می‌تواند با رعایت تشریفات قانونی، خسارات ناشی از جرم را نیز مطالبه کند.

به همین دلیل نگهداری فاکتور تعمیرات، نظریه کارشناسی و سایر مدارک مالی خسارت اهمیت دارد.

• آیا تهدید به تخریب هم جرم است؟

اگر شخص دیگری را به تخریب مال او تهدید کند، ممکن است حسب شرایط، موضوع فقط «تخریب» نباشد و عنوان کیفری دیگری مانند تهدید نیز مطرح شود.

بنابراین پیامک، پیام شبکه‌های اجتماعی یا فایل‌هایی که پیش از تخریب حاوی تهدید بوده‌اند بهتر است حفظ شوند؛ زیرا ممکن است علاوه بر عنوان مستقل، در اثبات اوضاع و احوال پرونده نیز مؤثر باشند.

• آیا خط انداختن عمدی روی ماشین جرم است؟

در صورت اثبات عمد و سایر شرایط قانونی، آسیب عمدی به بدنه خودروی متعلق به دیگری می‌تواند مشمول عنوان تخریب قرار گیرد.

• آیا شکستن شیشه خانه یا خودرو جرم تخریب است؟

اگر عمداً انجام شده و مال متعلق به دیگری باشد، حسب شرایط می‌تواند مصداق تخریب باشد.

• آیا جرم تخریب زندان دارد؟

بسته به نوع تخریب و ماده قانونی متفاوت است. در ماده ۶۷۷ اصلاحی ۱۴۰۳، اگر خسارت ۳۳۰ میلیون ریال یا کمتر باشد مجازات جزای نقدی تا دو برابر خسارت است و در خسارت بیش از این میزان، حبس سه ماه تا یک سال و شش ماه مقرر شده است.

• آیا جرم تخریب قابل گذشت است؟

جرم موضوع ماده ۶۷۷ طبق ماده ۱۰۴ اصلاحی قانون مجازات اسلامی قابل گذشت است. این حکم را نباید بدون بررسی به تمام جرایم خاص مرتبط با تخریب تعمیم داد.

• آیا بدون شاهد می‌توان شکایت تخریب کرد؟

بله. نداشتن شاهد به‌تنهایی مانع طرح شکایت نیست. فیلم، تصاویر دوربین، گزارش مأموران، کارشناسی، اقرار و سایر قرائن و ادله نیز حسب مورد می‌توانند در پرونده مؤثر باشند.

• مهلت شکایت از جرم تخریب چقدر است؟

در جرایم قابل گذشت، موضوع مهلت شکایت اهمیت زیادی دارد. مطابق ماده ۱۰۶ قانون مجازات اسلامی، اصولاً اگر متضرر از جرم ظرف یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم شکایت نکند، حق شکایت کیفری او ساقط می‌شود؛ مگر در موارد استثنایی مقرر در قانون.

جمع‌بندی

جرم تخریب زمانی مطرح می‌شود که شخص عمداً مال متعلق به دیگری را تخریب، تلف یا از کار بیندازد. در پرونده‌های تخریب، اثبات عمد مرتکب، تعلق مال، وقوع خسارت و ارتباط رفتار متهم با خسارت ایجادشده اهمیت اساسی دارد.

همچنین با توجه به اصلاح ماده ۶۷۷ در سال ۱۴۰۳، استفاده از مطالب قدیمی که همچنان مجازات عمومی این ماده را «شش ماه تا سه سال حبس» معرفی می‌کنند، می‌تواند کاربران را به اشتباه بیندازد. مجازات فعلی بر اساس میزان خسارت تفکیک شده است.

وکیل جرم تخریب در شهرک غرب تهران

در پرونده‌های تخریب خودرو، ملک، اموال شخصی و اختلافات مرتبط با اموال، بررسی سریع مدارک اهمیت دارد؛ به‌خصوص در مواردی که تصاویر دوربین مداربسته یا آثار خسارت ممکن است از بین بروند.

گروه حقوقی سلمان احدی در زمینه دعاوی کیفری و پرونده‌های مربوط به تخریب و خسارت به اموال خدمات مشاوره و پیگیری حقوقی ارائه می‌دهد.

شماره تماس: 09120466204
آدرس: تهران، شهرک غرب، بلوار دادمان، خیابان سپهر، خیابان کوثر، پلاک ۷، طبقه ۶، واحد ۲۳