تصفیه شرکت ها | مراحل، وظایف مدیر تصفیه، حقوق طلبکاران و هزینه‌ها
پس از انحلال شرکت، بدهی ها چگونه پرداخت میشود؟
مدیر تصفیه چه اختیاراتی دارد؟
طلبکاران چگونه پول خود را دریافت می‌کنند؟
آیا بعد از انحلال، شرکت همچنان وجود دارد؟
مدت زمان تصفیه شرکت چقدر است؟
در این مقاله ما به تمام سوالات شما پاسخ خواهیم داد.
تصفیه شرکت ها به چه معنی است؟
تصفیه شرکت فرآیندی است که پس از انحلال شرکت آغاز میشود و طی آن مدیر تصفیه اقدام به وصول مطالبات، پرداخت بدهی‌ها، تبدیل دارایی‌ها به وجه نقد و تقسیم دارایی باقیمانده میان شرکا یا سهامداران می‌کند. شخصیت حقوقی شرکت تا پایان عملیات تصفیه و انجام تشریفات قانونی باقی خواهد ماند.
تفاوت انحلال و تصفیه شرکت ها چیست؟
انحلال به معنای تصمیم یا وقوع رویدادی است که موجب پایان فعالیت عادی شرکت میشود، اما تصفیه مرحله‌ای است که پس از انحلال برای تعیین تکلیف بدهی‌ها، دارایی‌ها و حقوق اشخاص انجام میشود. بنابراین انحلال آغاز فرآیند تصفیه است و پایان شخصیت حقوقی شرکت پس از اتمام تصفیه اتفاق می‌افتد.
مدیر تصفیه کیست و وظایف او چیست؟
مدیر تصفیه موظف است با رعایت مقررات قانونی، نسبت به وصول مطالبات، پرداخت دیون شرکت از محل دارایی‌های موجود و انجام تشریفات قانونی تصفیه اقدام نماید.
انواع تصفیه شرکت ها
طبق قانون تجارت، تصفیه شرکت به دو دسته تقسیم میشود:
1. تصفیه اختیاری:
تصفیه اختیاری زمانی که شرکت به موجب تصمیم شرکا یا سهامداران منحل شده و مدیر تصفیه توسط آنان انتخاب میشود.
2. تصفیه تحت نظارت دادگاه:
تصفیه قضایی زمانی که انحلال شرکت با حکم دادگاه انجام شده یا امور تصفیه تحت نظارت مرجع قضایی قرار می‌گیرد.
دلایل تصفیه شرکت ها
دلایل مختلفی برای تصفیه شرکت وجود دارد:
مراحل تصفیه شرکت ها
مراحل تصفیه شرکت ها شامل موارد زیر است:
- تصمیم به انحلال شرکت
- ثبت انحلال در اداره ثبت شرکتها
- تعیین مدیر تصفیه
- انتشار آگهی انحلال و اعلام وضعیت شرکت در حال تصفیه
- شناسایی دارایی‌ها و بدهی‌ها
- وصول مطالبات شرکت
- پرداخت بدهی‌ها و حقوق طلبکاران
- تقسیم دارایی باقیمانده میان شرکا
- ثبت پایان تصفیه و ختم شخصیت حقوقی شرکت
پایان کار تصفیه شرکت ها
پس از پرداخت تمامی بدهی‌ها، دارایی‌های نقدی و غیرنقدی باقیمانده به صورت قانونی و در فواصل زمانی معین بین سهامداران تقسیم میشود. پایان عملیات تصفیه باید مطابق مقررات ثبت شرکتها ثبت و آگهی‌های قانونی مربوط منتشر شود.
انحلال و آثار آن بر شرکت
پس از انحلال، شخصیت حقوقی شرکت برای انجام تصفیه حفظ میشود تا تمامی تعهدات و حقوق شرکا و طلبکاران به درستی انجام گردد. بعد از پایان تصفیه، شرکت نمی‌تواند به فعالیت جدیدی مشغول شود و باید نام آن از دفاتر ثبت شرکتها حذف گردد.
آثار انحلال شرکت از نظر حقوقی و مالی به چند جنبه تقسیم میشود که مهم‌ترین آنها شامل موارد زیر است:
1. پایان فعالیت‌های تجاری
انحلال شرکت به معنای توقف فعالیت‌های تجاری جدید و ورود شرکت به مرحله تصفیه است. پس از انحلال، شرکت دیگر نمی‌تواند مانند گذشته به انجام فعالیت‌های تجاری و توسعه کسب‌وکار بپردازد؛ اما شخصیت حقوقی آن تا پایان فرآیند تصفیه باقی می‌ماند تا امور مربوط به وصول مطالبات، پرداخت بدهی‌ها و تعیین تکلیف قراردادها و تعهدات شرکت انجام شود.
2. تصفیه حساب‌ها
پس از انحلال، فرآیند تصفیه شرکت ها آغاز میشود. در این مرحله، بدهی‌ها و تعهدات مالی شرکت (مثل بدهی به طلبکاران، حقوق و دستمزد کارمندان، و تعهدات قراردادی) باید پرداخت و تسویه شوند. مدیر یا هیئت تصفیه مسئول انجام این فرآیند است.
3. تبدیل دارایی‌ها به وجه نقد
در مرحله تصفیه، دارایی‌های فیزیکی و مالی شرکت (مثل اموال، تجهیزات و سایر سرمایه‌ها) باید به وجه نقد تبدیل شوند تا امکان تسویه تعهدات شرکت فراهم گردد.
4. تقسیم دارایی‌های باقیمانده
پس از پرداخت بدهی‌ها و تعهدات، دارایی‌های باقیمانده بین شرکا و سهامداران طبق اساسنامه یا توافقنامه‌های موجود تقسیم میشود. اگر توافقی وجود نداشته باشد، توزیع دارایی‌ها به نسبت سهم هر یک از سهامداران یا شرکا انجام میشود.
5. خاتمه حقوق و تعهدات قانونی
با اتمام مراحل تصفیه، شخصیت حقوقی شرکت به‌طور کامل خاتمه می‌یابد. به عبارت دیگر، شرکت دیگر هیچ حق و تعهدی در قبال شخص یا سازمانی ندارد و از فهرست شرکتهای فعال حذف میشود.
6. تاثیرات بر قراردادهای جاری
قراردادهای جاری شرکت با انحلال به صورت خودکار از بین نمی‌روند، بلکه مدیر تصفیه باید با توجه به شرایط قراردادها، منافع شرکت و مقررات قانونی، نسبت به ادامه، خاتمه یا تعیین تکلیف آنها اقدام کند.
7. آثار مالیاتی
با انحلال، شرکت ملزم به ارائه اظهارنامه مالیاتی پایانی و تسویه تمامی مالیات‌های معوقه خود است. گاهی ممکن است سازمان‌های مالیاتی بررسی‌های ویژه‌ای روی حساب‌ها انجام دهند تا اطمینان حاصل شود که تمام تعهدات مالیاتی شرکت به‌درستی انجام شده است.
8. تأثیرات بر کارمندان
وضعیت قراردادهای کارکنان با توجه به شرایط شرکت، تصمیم مدیر تصفیه و مقررات قانون کار تعیین تکلیف میشود و مطالبات قانونی کارکنان باید پرداخت شود.
به‌طور کلی، انحلال و تصفیه شرکت ها فرآیندی پیچیده و زمان‌بر است که نیاز به دقت و رعایت کامل قوانین دارد، زیرا هرگونه قصور در انجام آن ممکن است منجر به مسئولیت‌های حقوقی و قانونی برای مدیران شرکت گردد.
مدارک لازم برای تصفیه شرکت ها
مدارک مورد نیاز برای تصفیه ممکن است بر اساس نوع شرکت متفاوت باشد. به عنوان مثال، مدارک شناسایی شرکا، تصویر صورتجلسه مجمع عمومی و در صورت وجود وکیل، اصل برگ وکالتنامه از مدارک مورد نیاز برای شروع تصفیه است.
تصفیه اموال شرکت چگونه انجام میشود؟
تصفیه اموال شرکت یکی از مراحل کلیدی پس از انحلال است که طی آن دارایی‌های شرکت تبدیل به نقد می‌شوند تا از محل آنها بدهی‌ها و تعهدات تسویه شود. در این فرایند، مدیر یا هیئت تصفیه باید مراحل قانونی و حقوقی را با دقت رعایت کند. در ادامه نکات و جنبه‌های مهمی که در تصفیه اموال شرکت باید به آن توجه شود، بررسی میشود:
- شناسایی دارایی‌ها
- ارزیابی اموال
- فروش یا نقد کردن دارایی‌ها
- وصول مطالبات
- پرداخت بدهی‌ها
- تقسیم باقیمانده
حقوق طلبکاران در فرایند تصفیه شرکت ها
پرداخت بدهی‌ها باید قبل از تقسیم هرگونه دارایی میان شرکا یا سهامداران انجام شود. در صورتی که مدیر تصفیه برخلاف وظایف قانونی خود اقدام کرده و موجب ورود خسارت به طلبکاران شود، ممکن است مسئولیت قانونی متوجه وی گردد.
نمونه صورتجلسه انحلال شرکت
تاریخ: ……………
در اجرای مقررات قانون تجارت، جلسه مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت …………… با حضور کلیه شرکا/سهامداران تشکیل و پس از بررسی موضوع، تصمیمات زیر اتخاذ گردید:
۱– انحلال شرکت
۲- تعیین مدیر تصفیه
۳- نشانی محل تصفیه
این صورتجلسه در تاریخ …………… به امضای کلیه شرکا/سهامداران رسید.
نام و نام خانوادگی شرکا/سهامداران…..…
امضا:……..
نمونه اظهارنامه مطالبه طلب از شرکت در حال تصفیه
اظهارکننده: ……………
با توجه به اینکه شرکت مذکور در مرحله تصفیه قرار گرفته و جنابعالی به عنوان مدیر تصفیه مسئول رسیدگی به امور مالی و تعهدات شرکت می‌باشید، بدین‌وسیله درخواست میشود نسبت به بررسی طلب اینجانب و پرداخت آن مطابق مقررات قانونی اقدام نمایید.
بدیهی است در صورت عدم اقدام قانونی در مهلت مقرر، اینجانب حق خود را برای پیگیری موضوع از طریق مراجع صالح قضایی محفوظ می‌دانم.
با احترام
نمونه دادخواست مسئولیت مدیر تصفیه در صورت تخلف
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی ……………
خواهان: ……………
خواسته:
اسناد و مدارک مالی شرکت
گزارش‌های مالی و حسابداری
مدارک مربوط به ورود خسارت
سایر ادله قانونی
شرح دادخواست:
احتراماً به استحضار می‌رساند خوانده به موجب صورتجلسه انحلال شرکت …………… به عنوان مدیر تصفیه منصوب شده است. مطابق وظایف قانونی، ایشان مکلف به حفظ اموال شرکت، رعایت حقوق طلبکاران و انجام صحیح امور تصفیه بوده است.
با این حال، نامبرده در انجام وظایف قانونی خود مرتکب تخلف شده و بر اثر اقدامات/عدم اقدامات ایشان، خساراتی به اینجانب وارد گردیده است. از جمله تخلفات صورت گرفته می‌توان به عدم رعایت حقوق طلبکاران، عدم اقدام لازم برای حفظ و اداره صحیح اموال شرکت، عدم وصول مطالبات شرکت یا انجام اقداماتی برخلاف مصلحت شرکت و اشخاص ذی‌نفع اشاره نمود که موجب ورود ضرر و تضییع حقوق قانونی اینجانب شده است.»
لذا با توجه به مدارک پیوست و مسئولیت قانونی مدیر تصفیه، تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به جبران خسارات وارده به انضمام کلیه خسارات قانونی مورد استدعاست.
با احترام
نمونه رای درباره تصفیه شرکت ها
1) عنوان: اقامه دعوی به طرفیت شرکت درحال تصفیه
پیام: دعاوی اشخاص علیه شرکت در حال تصفیه باید در مرکز اصلی شرکت طرح شود و دادگاه این حوزه صلاحیت دارد.متن کامل رای…
2) عنوان: خوانده دعوی درخصوص شرکت در حال تصفیه
پیام: اگر شرکتی در حال تصفیه باشد دعوی باید به طرفیت هیئت تصیفه شرکت اقامه شود؛ بنابراین عدم اطلاع از این که شرکت در حال تصفیه است، دلیل بر صحت طرح دعوا نیست.متن کامل رای…
3) عنوان: فرجام‌خواهی توسط مدیر تصفیه شرکت
4) عنوان: نحوه طرح دعوا علیه شرکت تجاری در حال تصفیه
پیام: در دعاوی علیه شرکت های منحله، طرح دعوا علیه مدیر تصفیه وجاهت نداشته و شرکت تجاری در حال تصفیه ( منحله) می بایست طرف دعوا قرار گیرد.متن کامل رای…
5) عنوان: نحوه طرح دعوی علیه شرکت منحله در حال تصفیه
پیام: در دادخواست به طرفیت شرکت منحله در حال تصفیه باید پس از نام شرکت عبارت « در حال تصفیه»; قید شود وگرنه دعوی قابلیت استماع ندارد.متن کامل رای…
6) الف: عنوان: تجدیدنظرخواهی از تصمیم دادگاه مبنی بر تعیین مدیر تصفیه
پیام: تعیین مدیر تصفیه، فاقد وصف ترافع بوده و واجد عنوان دعوی نیست؛ بنابراین اقتضای صدور رأی وبالتبع اقتضای تجدیدنظرخواهی را ندارد و در واقع تصمیم دادگاه در این خصوص است که قابلیت عدول را درد.متن کامل رای…
ب: عنوان: شیوه تعیین مدیر تصفیه توسط دادگاه
پیام: در صورت تقاضای تعیین مدیر تصفیه از دادگاه، اقتضا آن است که دادگاه نسبت به تعیین مدیر تصفیه مورد توافق طرفین یا شخص ثالث اقدام کند و نمی تواند شخص خاصی که مورد اختلاف طرفین است را به عنوان مدیر تصفیه تعیین کند.متن کامل رای..
7) عنوان: طرح دعوی از طرف مدیر عامل بعد از انحلال شرکت
پیام: امر تصفیه شرکتها پس از انحلال، به عهده مدیر یا مدیران شرکتهای تجاری است و به متصدیان تصفیه، حق داده شده که شخصا یا توسط وکیل از طرف شرکت طرح دعوی نمایند؛ بنابراین اختیار طرح دعوا به مدیر عامل اینگونه شرکتها، داده نشده است و لذا دعوای اقامه شده از سوی آنها، قابل استماع نیست.متن کامل رای…
8) عنوان: خوانده دعوی علیه شرکت منحل شده
پیام: در خصوص انحلال شرکت، با توجه به اینکه تا خاتمه امر تصفیه شخصیت حقوقی شرکت جهت انجام امور مربوط به تصفیه باقی می ماند؛ دعاوی باید به طرفیت شرکت اقامه شود نه مدیر تصفیه.
مستندات: ماده 208ماده 212 لایحه قانونی اصلاح قانون تجارت-ماده 419 قانون تجارت-متن کامل رای…
1) رأی وحدت رویه شماره ۸۶۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور در خصوص تصفیه شرکت ها.
شماره رأی: ۸۶۱ – ۱۴۰۴/۱/۱۹
رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور
مستفاد از مواد ۴۱۸، ۴۲۱، ۴۶۲ و ۴۶۳ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱/۲/۱۳ با اصلاحات بعدی و مواد ۱۳ ۳۰، ۳۶ و ۵۸ قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب ۱۳۱۸/۴/۲۴ با صدور حکم ورشکستگی اداره تصفیه به قائم مقامی از شخص ورشکسته مبادرت به تشخیص و تصدیق مطالبات بستانکاران با رعایت تناسب حقوق آنان مینماید. در صورتی که مطالبات برخی از بستانکاران ارز بوده مبنای محاسبه و تسعیر معادل ارزش ریالی آن به نرخ روز اعلامی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در زمان تصدیق مطالبات خواهد بود بنا به مراتب رأی شعبه هجدهم دادگاه تجدید نظر استان تهران که با این نظر انطباق دارد با اکثریت آراء اعضای هیأت عمومی دیوان عالی کشور صحیح و قانونی تشخیص داده میشود این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور دادگاهها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر أن لازم الاتباع است.
محمد جعفر منتظری رئیس هیأت عمومی دیوان عالی کشور
2) رأي وحدت رويه شماره 763 – 1396/8/9 هيأت عمومي ديوان عالي كشور در خصوص تصفیه شرکت ها
هر چند تاجر متقاضي صدور حكم ورشكستگي به حكم ماده 413 قانون تجارت بايد كليه دفاتر تجارتي و صورتحساب دارايي خود را كه متضمن مراتب مذكور در ماده 414 آن قانون باشد به دفاتر دادگاه تسليم نمايد، لكن عدم انجام اين تكليف از سوي تاجر مدعي توقف با توجه به ضمانت اجراي تكليف به شرح مقرر در ماده 435 و بند 2 ماده 542 همان قانون مانع رسيدگي به دعوي او نيست. بر اين اساس رأي شعبه 49 دادگاه تجديدنظر استان تهران در حدي كه با اين نظر مطابقت دارد به اكثريت قريب به اتفاق آراء صحيح و قانوني تشخيص مي‌شود. اين رأي طبق ماده 471 قانون آيين دادرسي كيفري براي شعب ديوان عالي كشور، دادگاهها و ساير مراجع اعم از قضايي و غير آن لازم‌الاتباع است.
هيأت عمومي ديوان عالي كشور
3) ابطال بخشنامه مدیرکل تصفیه امور ورشکستگی قوه قضاییه درخصوص مسئولیت راهنین به پرداخت خسارات تاخیر تادیه رای شماره ۱۴۴۹ مورخ ۱۴۰۱/۸/۲۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
رای هیات عمومی
قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره ۳۱۵۴۸؍۱۰۲ مورخ ۱۵؍۴؍۱۴۰۱ و در رابطه با جنبه شرعی بخشنامه شماره ۱۵۴۰؍۳۴۷۹؍۹۰۰۰ مورخ ۱۸؍۲؍۱۳۹۸ مدیرکل تصفیه امور ورشکستگی قوه قضائیه درخصوص معافیت ورشکستگان از پرداخت خسارت تاخیر تادیه اعلام کرده است که: «مفاد بخشنامه درخصوص مسئولیت راهنین به پرداخت خسارات تاخیر تادیه خلاف شرع شناخته شد. چون رهن صرفاً شامل دین مستقر است. مسئولیت ضامنین در حدود قراردادهای معتبر ضمانت منعقده است و فراتر از آن خلاف شرع است.» با توجه به مفاد نظریه مذکور و مستند به حکم مقرر در تبصره ۲ ماده ۸۴ و ماده ۸۷ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ مبنی بر لزوم تبعیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان درخصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی، بخشنامه شماره ۱۵۴۰؍۳۴۷۹؍۹۰۰۰ مورخ ۱۸؍۲؍۱۳۹۸ مدیرکل تصفیه امور ورشکستگی قوه قضائیه در حد مقرر در نظریه فقهای شورای نگهبان خلاف شرع بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری
رای وحدت رویه شماره 557 مورخ 1370/03/07 هیات عمومی دیوان عالی کشور
رأی شماره : ۵۵۷-۱۳۷۰/۳/۷
بسمه تعالی
رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور
دعوی بستانکاران برای وصول بدهی کارخانه هایی که به ثبت رسیده و دارای شخصیت حقوقی باشند باید علیه کارخانه اقامه شود النهایه در مواردی که طبق قانون حمایت صنعتی و جلوگیری از تعطیل کارخانه های کشور مصوب خرداد ماه ۱۳۴۳ مدیر یا مدیرانی برای اداره امور کارخانه معین شده باشد جوابگویی از دعوی با مدیر یا مدیران مزبور خواهد بود بنابراین رأی شعبه هجدهم دیوان عالی کشور که بر اساس این نظر صادر شده صحیح تشخیص می شود.
این رأی بر طبق ماده واحده قانون وحدت رویه قضایی مصوب ۱۳۲۸ برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاه ها در موارد مشابه لازم الاتباع
است.
هیأت عمومی دیوان عالی کشور
نظریه مشورتی در خصوص تصفیه شرکت ها
1) جزئیات نظریه
شماره نظریه : 7/1400/617شماره پرونده : 1400-115-617 حتاریخ نظریه : 1400/07/06
استعلام :
در فرضی که دادگاه حکم بر انحلال شرکت صادر می کند نحوه اجرای حکم چگونه است؟ آیا دادگاه باید با تعیین مدیر تصفیه امر تصفیه را بر عهده بگیرد یا آن که هم چنان مدیران شرکت موظف به اجرای رأی هستند؟ در فرض اخیر، چنانچه مدیران شرکت اقدامی نکنند، تکلیف متقاضی انحلال شرکت که حکم به نفع وی صادر شده است، چیست؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
با توجه به قسمت اخیر ماده 205 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347، در مواردی که انحلال شرکت به موجب حکم دادگاه صورت می¬گیرد، دادگاه ضمن صدور حکم بر انحلال شرکت مدیر تصفیه را نیز تعیین می¬کند؛ هر چند در دادخواست تقاضای انحلال شرکت، تعیین مدیر تصفیه تقاضا نشده باشد. با تعیین ¬مدیر تصفیه امر تصفیه بر عهده مدیر تصفیه است. بدیهی است با تعیین مدیر تصفیه، مدیران شرکت در این خصوص سمتی نخواهند داشت. با عنایت به مراتب فوق، پاسخ به قسمت اخیر سؤال منتفی است.
2) جزئیات نظریه
شماره نظریه : 7/99/1295شماره پرونده : 99-188-1295 حتاریخ نظریه : 1399/09/22
استعلام :
چنانچه بر طبق بند 4 ماده 199 و ماده 204 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 مجمع عمومی فوق‌العاده رأی به انحلال شرکت بدهد و مدیر تصفیه را معین کند و حق‌الزحمه مدیر تصفیه با توافق ده درصد از عواید شرکت از اموال منقول و غیر منقول شرکت پس از وصول طلب و پرداخت بدهی‌های طلبکاران از شرکت تعیین شود.آیا پس از تصفیه طلب و بدهی‌ها و پیش از اعلام ختم عملیات تصفیه به مرجع ثبت شرکتها، انتقال ده درصد مورد توافق به مدیر تصفیه و اقارب امکان پذیر است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
1 و 2- به موجب ماده 213 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 «انتقال دارایی شرکت در حال تصفیه کلاً یا بعضاً به مدیر یا مدیران تصفیه و یا اقارب آنها … ممنوع است. هر نقل و انتقالی که بر خلاف مفاد این ماده انجام گیرد باطل خواهد بود». همچنین مطابق ماده 227 لایحه قانونی یاد شده «مدیران تصفیه مکلفند ظرف مدت یک ماه پس از ختم تصفیه مراتب را به مرجع ثبت شرکتها اعلام دارند تا به ثبت برسد …». بنابراین تا پیش از ختم تصفیه امکان پرداخت حق‌الزحمه مدیر تصفیه و انتقال قسمتی از دارایی شرکت به مدیر تصفیه بابت حق‌الزحمه وی وجود ندارد؛ و اما چنانچه عملیات تصفیه خاتمه یافته باشد، یعنی تمام تعهدات و بدهی شرکت پرداخت شده باشد، مدیر تصفیه می‌تواند حق‌الزحمه خود را دریافت کند و این امر منوط به اعلام عملیات ختم تصفیه به اداره ثبت شرکتها نیست، چرا که اعلام به ثبت شرکتها از جهت حذف نام شرکت از دفتر ثبت شرکتها و دفتر ثبت تجاری است. شایسته ذکر است مستفاد از ماده 228 لایحه قانونی یادشده، دریافت حق‌الزحمه مدیر تصفیه از وجوه باقی مانده شرکت نیازمند تشریفات خاصی نیست.
3) جزئیات نظریه
شماره نظریه : 7/1400/335شماره پرونده : 1440-115-335 حتاریخ نظریه : 1400/05/23
استعلام :
چنانچه شرکت سهامی خاص با رأی مجمع عمومی فوق‌العاده منحل و مدیر تصفیه تعیین شود: 1-آیا دعوای اشخاص ثالث به طرفیت شرکت بدون درج عبارت در حال تصفیه و همچنین بدون درج نام مدیر تصفیه به عنوان خوانده فرم دادخواست قابل استماع است؟ 2-چنانچه قبل یا بعد از تقدیم دادخواست ختم عملیات تصفیه صورت گرفته باشد، وضعیت دعوا چگونه است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
1- در فرض سؤال که خوانده دعوای بدوی، شرکت در حال تصفیه است، با عنایت به ماده 212 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 طرح دعوا و یا دفاع از آن بر عهده مدیر یا مدیران تصفیه است و عدم ذکر نام مدیر تصفیه یا عبارت «در حال تصفیه» در دنبال نام شرکت در دادخواست مانع رسیدگی دادگاه به دعوای مطرح شده نیست و دادگاه موظف به رسیدگی و صدور رأی مقتضی است. 2- الف- در فرض سؤال که پیش از تاریخ تقدیم دادخواست، عملیات تصفیه خاتمه یافته است، با توجه به مواد 224 تا 227 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 و مفهوم مخالف ماده 208 لایحه قانونی یادشده، شرکت سهامی شخصیت حقوقی خود را از دست داده است و به لحاظ اینکه شرکت در حین تقدیم دادخواست وجود خارجی ندارد، دعوا برابر قانون طرح نشده است و مستند به ماده 2 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، قرار عدم استماع دعوا صادر میشود. ب- صرف‌نظر از این موجه بودن یا نبودن اعلام ختم تصفیه در حین رسیدگی به دعوای مطروحه له یا علیه شرکت منحله، چنانچه برابر ماده 227 لایحه قانونی یادشده در حین رسیدگی به دعوا ختم تصفیه اعلام شود، از آن‌جا که ادامه رسیدگی به دعوا منوط به ابطال تصمیم مدیر تصفیه مبنی بر ختم تصفیه است، دعوا در وضعیت فعلی قابلیت استماع نداشته و قرار رد دعوا صادر میشود.
4) جزئیات نظریه
شماره نظریه : 7/1401/127شماره پرونده : 1401-127-127 حتاریخ نظریه : 1401/03/10
استعلام :
در مورد شرکتهای در حال تصفیه ناشی از انحلال آن (اعم از قضایی یا قراردادی)؛ با توجه به تأکید قانون مبنی بر ضرورت درج قید «در حال تصفیه»، چنانچه این قید در دادخواست ذکر نشود (اعم از این که در ستون خواهان یا خوانده باشد)، ضمانت اجرای آن چیست؟ توضیح آن‌که در مورد ضمانت اجرای آن اختلاف نظر است؛ برخی قضات معتقدند که عدم درج عبارت فوق بی‌تأثیر است و در مقابل عده‌ای بر این عقیده‌اند از آن‌جا که در وضعیت تصفیه، اهلیت شرکتها با محدودیت مواجه است، لذا درج قید «در حال تصفیه» ضروری است و عدم رعایت آن موجب صدور قرار عدم استماع دعوا به جهت عدم طرح درست دعوا است.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
در فرض سؤال که خوانده دعوای بدوی، شرکت در حال تصفیه است، هرچند وفق ماده 206 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347، شرکت به محض انحلال در حال تصفیه محسوب میشود و باید در دنبال نام شرکت همه جا عبارت (در حال تصفیه) ذکر شود و نام مدیر یا مدیران تصفیه در کلیه اوراق و آگهی‌های مربوط به شرکت قید شود؛ اما از آن‌جا که به موجب ماده 212 لایحه قانونی یادشده، طرح دعوا و یا دفاع از آن بر عهده مدیر یا مدیران تصفیه شرکت در حال تصفیه است، عدم ذکر نام مدیر تصفیه یا عبارت «در حال تصفیه» در دنبال نام شرکت در دادخواست به عنوان خواهان یا خوانده مانع رسیدگی دادگاه به دعوای مطرح‌شده نیست و دادگاه موظف به رسیدگی و صدور رأی مقتضی است.
5) جزئیات نظریه
شماره نظریه : 7/98/1539شماره پرونده : 98-1178-1539 حتاریخ نظریه : 1399/01/30
استعلام :
1- شرکت تعاونی مسکنی در حال تصفیه است؛ رئیس هیأت تصفیه مرتکب جرایمی از قبیل خیانت در امانت و کلاهبرداری از اعضا شرکت تعاونی شده و پرونده وی در حال رسیدگی در این شعبه است. با توجه به قوانین و مقررات موضوعه آیا بازپرس تکلیفی در خصوص تعیین اعضای جدید هیأت تصفیه دارد؟ همچنین در شرکت تعاونی مسکن در حال تصفیه‌ای، حسب گزارش اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی مدارک ارائه شده توسط هیأت تصفیه که شامل فهرست اعضای تعاونی برای استحقاق دریافت مسکن مهر است، فاقد مدارک مثبته جهت تأیید عضویت نامبردگان است. شاکیان حسب مواد 205، 268 و 269 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 تعیین مدیر تصفیه را از بازپرس درخواست کرده‌اند. آیا بازپرس تکلیفی در این خصوص دارد؟ توضیح آن که دادسرا نقشی در تعیین هیأت تصفیه نداشته است. 2- شاکیان پرونده مذکور اعلام داشته‌اند که در خصوص سه پرونده حقوقی مطروحه علیه هیأت تصفیه رضایت خود را اعلام داشته‌اند و حال شکایت‌هایی تحت عنوان تبانی برای بردن مال غیر و تدلیس در معامله و خیانت در امانت علیه هیأت تصفیه مطرح کرده‌اند؛ آیا رفتار متهمان واجد وصف کیفری است؟ در صورت داشتن وصف کیفری، عنوان مجرمانه ارتکابی کدام است؟/
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
1- پاسخ استعلام شماره 297/پ/98 مورخ 2/9/1398: مطابق ماده 55 قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370 با اصلاحات و الحاقات بعدی و مواد 19 و 24 1392 آیین‌نامه اجرایی این قانون، پس از انحلال شرکت تعاونی تعیین اعضاء هیئت تصفیه بر عهده مجمع عمومی آن شرکت است و در صورت عدم تعیین هیئت تصفیه توسط مجمع عمومی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعضای هیئت تصفیه را انتخاب خواهد کرد. عزل و تغییر اعضای هیئت تصفیه نیز بر عهده همان مرجعی است که آنان را انتخاب کرده است. بنابراین، بازرس قانوناً حق تعیین اعضای هیئت تصفیه شرکت تعاونی را ندارد و در فرض سؤال می‌تواند تخلفات عضو یا اعضای هیئت تصفیه را به مجمع عمومی شرکت یا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کند. 2- پاسخ استعلام شماره 298/پ/98 مورخ 2/9/1398: سؤال به نحو مطرح شده، موردی و ناظر به پرونده خاص است و با توجه به ماده 3 دستور‌العمل نحوه استعلام حقوقی و پاسخ به آن در قوه قضاییه مصوب 19/9/1398 ریاست محترم قوه قضاییه، این اداره کل از پاسخ‌گویی به سؤالات مصداقی یا مربوط به پرونده خاص معذور است. تشخیص مصداق با مرجع قضایی رسیدگی‌کننده است.
وکیل متخصص تصفیه شرکت ها | مشاوره حقوقی و پیگیری امور تصفیه
فرآیند تصفیه شرکت ها به دلیل ارتباط مستقیم با حقوق طلبکاران، سهامداران، مدیران و تعهدات مالی شرکت، نیازمند بررسی دقیق مقررات قانون تجارت و انجام صحیح تشریفات قانونی است.
اگر به دنبال وکیلی حرفه‌ای برای پرونده تصفیه شرکت ها هستید، می‌توانید به تجربه و تخصص سلمان احدی اعتماد کنید. سلمان احدی با سال‌ها تجربه در دعاوی مرتبط با تصفیه شرکت ها و تسلط بر جزئیات حقوقی این موضوع، می‌تواند شما را در روند پیچیده این پرونده‌ها راهنمایی کند. ایشان با ارائه مشاوره دقیق و شفاف، تحلیل جامع پرونده، و تعهد به حفظ منافع موکل، انتخابی مطمئن برای دفاع از حقوق شماست.
شماره تماس جهت مشاوره 09120466204
